De IJssel blijkt veel meer dan een mooie rivier: excursies onthullen een bijzonder landschap
Ontdek de IJssel met andere ogen: van bijzondere natuur tot waterveiligheid
Tijdens excursies langs de IJssel ontdekten deelnemers hoe natuur, historische landschappen en bescherming tegen hoogwater met elkaar samenhangen.
OVERIJSSEL – Wie langs de IJssel wandelt of fietst, ziet een prachtig rivierenlandschap met uiterwaarden, bossen, vogels en weidse vergezichten. Maar achter dat landschap gaat een bijzonder verhaal schuil. Tijdens excursies in de zomer van 2026 ontdekten deelnemers hoe de IJssel niet alleen ruimte biedt aan natuur, maar ook een belangrijke rol speelt bij onze waterveiligheid.
De excursies werden georganiseerd door Natuur en Milieu Overijssel, Rijkswaterstaat en IJsselwerken. Onder begeleiding van deskundige gidsen bezochten deelnemers verschillende plekken in het Natura 2000-gebied IJsseluiterwaarden.
Daar leerden zij hoe natuurontwikkeling, waterkwaliteit en bescherming tegen hoogwater met elkaar verbonden zijn.
Een bijzondere zomer langs de IJssel
De zomer van 2026 kende volgens de organisatoren langdurige droogte, lage waterstanden en perioden van extreme hitte.
Dat was tijdens de excursies goed te zien. Op sommige plekken werd duidelijk hoe sterk de omstandigheden langs de rivier kunnen veranderen.
Een deelnemer merkte tijdens een excursie op:
“Je ziet vanaf hier heel goed hoe laag de IJssel staat deze zomer.”
De weersomstandigheden hadden ook gevolgen voor het programma. Twee excursies moesten worden verplaatst vanwege extreem weer en dreigend onweer.
Juist die wisselende omstandigheden maakten zichtbaar hoe belangrijk het is om rekening te houden met de dynamiek van de rivier.
Vier bijzondere natuurgebieden langs de IJssel
De deelnemers bezochten verschillende locaties in het IJssellandschap. Elk gebied vertelt op zijn eigen manier het verhaal van de rivier.
Fortmond en het Fortmonderbos
Bij Fortmond ontdekten deelnemers hoe natuur, landschap en geschiedenis samenkomen.
De excursie maakte indruk. Een deelnemer vertelde na afloop:
“De volgende keer loop ik met een hele andere blik door het Fortmonderbos.”
Het Zalkerbos
Ook het Zalkerbos maakte deel uit van het excursieprogramma.
Langs de IJssel komen bijzondere bostypen voor, waaronder hardhoutooibossen. Deze bossen zijn onderdeel van de waardevolle natuur in het rivierengebied.
De Vreugderijkerwaard
De Vreugderijkerwaard bij Zwolle is een van de gebieden waar de invloed van de rivier op het landschap goed zichtbaar is.
Tijdens de excursies werd aandacht besteed aan de bijzondere leefgebieden en de betekenis van de uiterwaarden voor planten en dieren.
De Wijher Buitenwaarden
Ook de Wijher Buitenwaarden stonden op het programma.
Hier maakten deelnemers kennis met de samenhang tussen het rivierenlandschap, natuurontwikkeling en de maatregelen die nodig zijn om de IJssel gezond en veilig te houden.
Bijzondere planten, bossen en vogels
Het Natura 2000-gebied IJsseluiterwaarden herbergt bijzondere natuur die afhankelijk is van de rivier.
Tijdens de excursies kregen deelnemers uitleg over onder meer:
- Hardhoutooibossen: bijzondere bossen die bij het rivierenlandschap horen.
- Stroomdalgraslanden: soortenrijke graslanden die kenmerkend zijn voor het rivierengebied.
- Glanshaverhooilanden: bloemrijke hooilanden met een eigen planten- en dierenleven.
- Kwetsbare vogels: waaronder de kwartelkoning en het porseleinhoen.
De gidsen vertelden waarom deze leefgebieden bescherming nodig hebben en welke rol het water daarin speelt.
Waarom natuurvriendelijke oevers belangrijk zijn
Naast de bijzondere natuur ging het tijdens de excursies ook over de gezondheid van de rivier.
Deelnemers bekeken natuurvriendelijke oevers en kregen uitleg over het belang daarvan voor waterplanten, vissen en andere waterdieren.
Rijkswaterstaat werkt vanuit de Kaderrichtlijn Water aan maatregelen die bijdragen aan schoon en gezond oppervlaktewater.
Door de oevers op bepaalde plekken natuurlijker in te richten, ontstaan mogelijkheden voor planten en dieren die afhankelijk zijn van het water en de overgang tussen land en rivier.
De IJssel beschermt ook tegen hoogwater
De IJssel is niet alleen belangrijk voor natuur en recreatie. De rivier speelt ook een grote rol in de bescherming van de omgeving tegen hoogwater.
Daarom werd tijdens de excursies aandacht besteed aan de geplande dijkversterking tussen Zwolle en Olst.
IJsselwerken werkt aan het versterken van de IJsseldijk, zodat deze weer aan de wettelijke veiligheidseisen voldoet.
Deelnemers ontdekten hoe werkzaamheden aan de dijk samenhangen met de natuur en het landschap eromheen.
Een deelnemer vertelde na afloop:
“Ik ben ervan onder de indruk met hoeveel zorg er omgegaan wordt met waterveiligheid en natuurbehoud.”
Samen werken aan de toekomst van de IJssel
Natuur en Milieu Overijssel, Rijkswaterstaat en IJsselwerken werken ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid aan de toekomst van het IJssellandschap.
Natuur en Milieu Overijssel is betrokken bij het herstel en behoud van natuur in de IJsseluiterwaarden.
Rijkswaterstaat werkt aan de waterkwaliteit en natuurvriendelijke oevers.
IJsselwerken richt zich op het versterken van de IJsseldijk tussen Zwolle en Olst.
Tijdens de excursies werd duidelijk waarom deze opgaven met elkaar verbonden zijn.
Door bezoekers mee te nemen het gebied in, willen de organisaties meer begrip creëren voor de veranderingen die langs de rivier plaatsvinden.
Zelf het IJssellandschap ontdekken
De excursies van afgelopen zomer zijn inmiddels afgerond, maar het verhaal van de IJssel blijft interessant voor iedereen die graag buiten is.
Een wandeling door het Fortmonderbos, een bezoek aan het Zalkerbos of een tocht langs de Vreugderijkerwaard laat zien hoe afwisselend het landschap langs de rivier is.
Wie tijdens een wandeling wat langer stilstaat bij de uiterwaarden, de oevers en de bijzondere natuur, kijkt misschien met andere ogen naar de IJssel.
Meer informatie over de IJssel
Wie op de hoogte wil blijven van ontwikkelingen, natuurprojecten en toekomstige activiteiten langs de IJssel, kan terecht bij Natuur en Milieu Overijssel, Rijkswaterstaat en IJsselwerken.
Ook is er een nieuwsbrief over Natura 2000 IJsseluiterwaarden, die volgens de organisatoren twee tot drie keer per jaar verschijnt.
