Bijzondere handschriften van Willem Sluiter te zien tijdens adventsexpositie in Borculo

Unieke handschriften, eeuwenoude poëzie en sfeervolle muziek brengen het verhaal van de Achterhoekse dichter en dominee opnieuw tot leven.

BORCULO – Achter eeuwenoude handschriften schuilen soms verrassende verhalen. Verhalen over geloof, kunst, liefde voor het landschap en ontmoetingen tussen mensen die elkaar eeuwen later nog weten te inspireren. In de historische Joriskerk in Borculo komen deze verhalen vanaf zaterdag 12 december 2026 samen tijdens een bijzondere adventsexpositie over Willem Sluiter (1627-1673).

De tentoonstelling Hand, land en lofzang van Willem Sluiter vormt de feestelijke opmaat naar het herdenkingsjaar 2027, wanneer het vierhonderd jaar geleden is dat de bekende dichter en predikant werd geboren. Bezoekers ontdekken niet alleen unieke handschriften, maar maken ook kennis met zijn bijzondere band met de Achterhoek, de rivier de Berkel en de Zwolse kunstenares Gesina ter Borch.

Een bijzondere ontmoeting met vier eeuwen geschiedenis

Wie tijdens de adventsperiode de Joriskerk in Borculo bezoekt, krijgt de gelegenheid om een bijzonder hoofdstuk uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis te ontdekken.

Willem Sluiter was in zijn tijd een geliefd dichter en predikant. Zijn gedichten en geestelijke liederen bereikten een groot publiek en bleven lange tijd populair. Vier eeuwen na zijn geboorte blijkt zijn werk nog altijd aanleiding te geven tot nieuwe ontdekkingen.

Centraal in de tentoonstelling staan twee unieke handschriften die Sluiternazaat Hetta Versteeg-Schönfeld vorig jaar schonk aan de Stichting Willem Sluiter. Een van deze documenten houdt verband met Sluiters bijzondere lofzang op Maria.

De schenking vormt de aanleiding om deze historische stukken en andere bijzondere vondsten voor een breder publiek toegankelijk te maken.

Van de rivier de Berkel tot de geschiedenis van Borculo

De tentoonstelling laat zien hoe nauw Willem Sluiter verbonden was met het landschap en de geschiedenis van de Achterhoek.

Bijzondere aandacht gaat uit naar de rivier de Berkel, die vanuit het Duitse Billerbeck via onder meer Eibergen en Borculo naar de IJssel bij Zutphen stroomt.

Een van de tentoongestelde historische vondsten is een gelegenheidsgedicht dat werd ontdekt door streekhistoricus Bennie te Vaarwerk (1958-2018), oprichter van de Willem Sluiter Prijs. Het gedicht verwijst naar de Berkel en onderstreept Sluiters betekenis als dichter van deze streek.

Ook de bewogen geschiedenis van de voormalige Heerlijkheid Borculo krijgt een plaats in de expositie. Daarmee ontstaat een verhaal waarin literatuur, landschap en regionale geschiedenis met elkaar verweven raken.

Een verrassende verbinding met kunstenares Gesina ter Borch

Een van de meest intrigerende onderdelen van de tentoonstelling is de relatie tussen Willem Sluiter en de Zwolse kunstenares Gesina ter Borch.

Sluiter richtte zich in dichtvorm tot de kunstenares in een exemplaar van zijn bundel Lof der Heilige Maagt Maria, dat hij haar schonk.

Na een lange zoektocht werd het oorspronkelijke exemplaar teruggevonden in de Athenaeumbibliotheek in Deventer.

Een aanwijzing van voormalig Zwols stadsdichter Alet Boukes in 2021 vormde het begin van een reeks nieuwe ontdekkingen. Het onderzoek bracht de betrokkenen onder meer in contact met de Amerikaanse kunsthistorica Elissa Auerbach.

Haar onderzoek wijst op de betekenis van Sluiters lofzang en de bijbehorende illustraties voor de veranderende beeldvorming van Maria in de Nederlanden.

De expositie laat daarmee zien hoe een eeuwenoud gedicht nieuwe inzichten kan opleveren over kunst, geloof en de cultuur van de zeventiende eeuw.

Een sfeervolle opening met muziek en historische verhalen

De tentoonstelling wordt op zaterdag 12 december feestelijk geopend in de Joriskerk.

Vanaf 13.30 uur staat een afwisselend programma op het programma met zang, muziek en korte lezingen. Betsy Wormgoor, wethouder cultuur van de gemeente Berkelland, verzorgt de officiële opening.

Dichter, journalist en natuurvertaler Sander Grootendorst vertelt over de relatie tussen Willem Sluiter en dichter A.C.W. Staring. Sluiteronderzoeker Arend Heideman, die ook de tentoonstelling heeft ingericht, neemt bezoekers mee in de historische achtergronden.

Ook de muziek krijgt een bijzondere plaats. Gert Oosterom brengt liederen van Sluiter ten gehore, begeleid door zijn dochter Mathilde op een virginaal, een historisch toetsinstrument.

Daarnaast werken een projectkoor onder leiding van Gerlien Hilhorst en organist Klaas van Marle mee aan het programma.

De combinatie van historische teksten, verhalen en muziek maakt de opening tot een bijzondere culturele middag.

Lezing over Maria en de verbinding tussen geloofstradities

Op dinsdagavond 15 december staat een tweede bijzonder programma op de agenda.

Theoloog Arnold Huijgen verzorgt dan de lezing Een brug tussen protestant en katholiek: Willem Sluiter over Maria.

Huijgen, auteur van het bekroonde boek Maria: Icoon van genade, verdiept zich speciaal voor deze gelegenheid in Sluiters lofzang op Maria.

Daarbij staat de vraag centraal hoe een eeuwenoude tekst nog altijd betekenis kan hebben voor de manier waarop verschillende christelijke tradities naar Maria kijken.

De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de werkgroep Verkennen en Ontmoeten van Protestantse Gemeente De Wijngaard.

De avond wordt omlijst met bijpassende zang en muziek van het projectkoor onder leiding van Gerlien Hilhorst en organist Klaas van Marle.

Bezoekers zijn vanaf 19.00 uur welkom. De lezing begint om 19.30 uur en de toegang is gratis.

Een cultureel uitstapje tijdens de adventsperiode

Voor liefhebbers van geschiedenis, poëzie en cultureel erfgoed biedt de adventsexpositie een mooie gelegenheid om Borculo te bezoeken.

De tentoonstelling verbindt bijzondere documenten met verhalen uit de Achterhoek en laat zien hoe het werk van een zeventiende-eeuwse dichter nog altijd nieuwe vragen en ontdekkingen oproept.

Ook wie Willem Sluiter nog niet kent, kan hier kennismaken met een opmerkelijke figuur uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis.

Met de tentoonstelling begint bovendien de aanloop naar het Willem Sluiter-herdenkingsjaar 2027.

Praktische informatie: adventsexpositie Willem Sluiter

Locatie: Joriskerk, Borculo, Gelderland

Tentoonstelling: Hand, land en lofzang van Willem Sluiter

Opening: zaterdag 12 december 2026, vanaf 13.30 uur

Gratis te bezoeken op:

• Zaterdag 12 december 2026, 13.00–17.00 uur
• Zaterdag 19 december 2026, 13.00–17.00 uur
• Zaterdag 2 januari 2027, 13.00–17.00 uur

Bijzondere lezing: dinsdag 15 december 2026

Inloop: 19.00 uur

Aanvang lezing: 19.30 uur

Toegang: gratis

De tentoonstelling wordt georganiseerd rond de historische handschriften van Willem Sluiter, met medewerking van verschillende onderzoekers, musici en betrokken organisaties.

Een bijzonder cultureel uitstapje voor iedereen die zich graag laat verrassen door de verhalen achter het erfgoed van de Achterhoek.